CÚM MÙA: HIỂU ĐÚNG ĐỂ CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ GIA ĐÌNH 🦠🛡️

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp. Nhiều người thường nghĩ cúm chỉ là bệnh nhẹ, nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền, cúm có thể tiến triển nặng và gây ra các biến chứng về hô hấp hoặc làm bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn.

Dấu hiệu nhận biết cúm mùa

Khác với các đợt cảm lạnh thông thường tiến triển từ từ, cúm mùa thường khởi phát đột ngột (thường trong vòng 1-4 ngày sau khi nhiễm virus) với các biểu hiện khá đặc trưng như:

•   Sốt hoặc cảm giác ớn lạnh.
•   Ho, đau họng.
•   Nghẹt mũi, chảy nước mũi.
•   Đau đầu, đau nhức cơ thể.
•   Mệt mỏi, uể oải.
•   Một số trẻ em có thể xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa như nôn ói hoặc tiêu chảy.

Điều đáng lưu ý là không phải ai mắc cúm cũng bị sốt, vì vậy không nên chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể để nhận biết bệnh. Đa số các triệu chứng chính (sốt, đau nhức) sẽ cải thiện trong khoảng 1 tuần, nhưng riêng triệu chứng ho và mệt mỏi có thể kéo dài thêm 1-2 tuần sau đó.

Giải pháp chủ động phòng ngừa cúm mùa cho gia đình

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm cúm mùa, ta nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa đơn giản và hiệu quả sau:

•   Tiêm vắc xin cúm hằng năm theo khuyến cáo: Đây là một trong những biện pháp quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng. Vắc xin cúm được khuyến cáo cho mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên, ưu tiên nhất là trẻ nhỏ, người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và nhân viên y tế. Vì virus cúm biến đổi liên tục, cần tiêm nhắc lại hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ.
•   Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; hạn chế tối đa hành vi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
•   Giữ gìn môi trường sống: Giữ không gian nhà ở thông thoáng, thường xuyên lau dọn các bề mặt tiếp xúc chung như tay nắm cửa, bàn ghế, điện thoại.
•   Ý thức cách ly khi có triệu chứng: Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện bệnh. Trường hợp bản thân xuất hiện triệu chứng cúm, nên chủ động đeo khẩu trang và hạn chế đến nơi đông người để tránh lây nhiễm cho người xung quanh.

Khi nào cần đến sự hỗ trợ y tế khẩn cấp?

Phần lớn trường hợp cúm mùa tự khỏi mà không cần can thiệp y tế, các triệu chứng chính của cúm có thể tự cải thiện sau khoảng 1 tuần nghỉ ngơi và chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, ở nhóm nguy cơ cao, virus cúm có thể gây ra các biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, hoặc làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính sẵn có như hen suyễn, bệnh tim mạch hay đái tháo đường. Đây là lý do vì sao việc phòng ngừa và theo dõi sát sao đặc biệt quan trọng với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường dưới đây, gia đình nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay:

Ở người lớn:

•   Khó thở hoặc thở gấp.
•   Đau hoặc tức ngực, tức bụng kéo dài.
•   Chóng mặt kéo dài, lú lẫn, khó đánh thức.
•   Đau cơ nặng hoặc yếu sức nghiêm trọng.
•   Triệu chứng tưởng chừng đã giảm nhưng bất ngờ tái phát dồn dập với mức độ sốt và ho nặng nề hơn.

Ở trẻ em:

•   Thở nhanh hoặc thở khó khăn, lồng ngực lõm khi hít vào.
•   Môi hoặc mặt tím tái.
•   Đau ngực.
•   Đau cơ nặng (trẻ không chịu đi lại).
•   Dấu hiệu mất nước: không đi tiểu trong 8 giờ, khô miệng, khóc không có nước mắt.
•   Không tỉnh táo, khó tương tác khi đang thức.
•   Co giật.
•   Sốt trên 40°C, hoặc trẻ dưới 12 tuần tuổi có bất kỳ dấu hiệu sốt nào.
•   Triệu chứng sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó quay lại hoặc nặng hơn.
•   Tình trạng bệnh nền (nếu có) trở nên nặng hơn.

Thăm khám kịp thời sẽ giúp kiểm soát tối đa biến chứng và bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Lời kết

Cúm mùa tuy quen thuộc nhưng bố mẹ không nên chủ quan, nhất là khi gia đình có trẻ nhỏ hay người cao tuổi. Trang bị kiến thức đúng đắn và chủ động phòng ngừa chính là sự chuẩn bị tốt nhất để gia đình bạn luôn an tâm và khỏe mạnh qua từng mùa.

Tại Hệ thống Y khoa Hồng Anh, chúng tôi luôn đồng hành cùng gia đình trong việc chăm sóc sức khỏe dự phòng và bảo vệ hệ hô hấp cho mọi lứa tuổi. Nếu cần được tư vấn về tiêm chủng cúm mùa hoặc chăm sóc sức khỏe hô hấp, hãy liên hệ với đội ngũ Bác sĩ Gia đình Hồng Anh để được hỗ trợ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

•   Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh (Bộ Y tế). Làm sao để phòng ngừa cúm mùa hiệu quả nhất — dữ liệu dịch tễ cúm mùa tại Việt Nam. crc.pasteurhcm.gov.vn
•   Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Hoa Kỳ. Signs and Symptoms of Flu; Flu: A Guide for Parents (Emergency Warning Signs). cdc.gov
•   World Health Organization (WHO). Influenza (Seasonal) – Fact sheet, 2025. who.int